Niejednokrotnie słyszeliśmy o praktyce pobierania opłat od pacjentów przez niektórych lekarzy sądowych za badanie i wystawienie stosownego zaświadczenia, mającego stanowić podstawę dla usprawiedliwienia niestawiennictwa na wezwanie organów procesowych (sądu/prokuratury). Najczęściej słyszy się o honorarium w kwocie 100 zł. W zw. z tym zasadnym jawi się pytanie – czy praktyka taka zgodna z przepisami prawa?

Zasady wykonywania czynności przez lekarzy sądowych reguluje ustawa z dnia 15 czerwca 2007 r. o lekarzu sądowym. Zgodnie z nią lekarzem sądowym jest lekarz, z którym prezes sądu okręgowego zawarł umowę o wykonywanie czynności lekarza sądowego.

Artykuł 18 ustawy stanowi, że lekarzowi sądowemu przysługuje wynagrodzenie za każde wydane zaświadczenie. Dalej wskazuje się jednak, że koszty wystawienia zaświadczenia są finansowane z budżetu państwa. Oznacza to, że lekarz sądowy nie ma prawa pobrać wynagrodzenia bezpośrednio od osoby badanej, której wystawia zaświadczenie.
Rozporządzenie wykonawcze do ww. ustawy stanowi, że za wystawienie zaświadczenia lekarzowi sądowemu przysługuje wynagrodzenie w wysokości 100 zł.
Pamiętajmy również o następującej kwestii – fakt otrzymania zaświadczenia wskazującego na istnienie przesłanki usprawiedliwiającej niestawiennictwo w sądzie lub na żądanie innego organu (np. prokuratora) nie oznacza automatycznego usprawiedliwienia niestawiennictwa. Lekarz bowiem jedynie formułuje pogląd. Zgadzam się ze stanowiskiem Sądu Apelacyjnego w K., wedle którego „żaden pogląd lekarza nie ma waloru decyzji, wiążącej organy procesowe; jest to jedynie przesłanka decyzji tych organów”.