Zignorowane objawy zawału serca – kardiologiczny błąd medyczny

Powszechnie spotykana jest obawa przed zachorowaniem na nowotwór i związanej z tym śmierci. Tymczasem to nie „rak” powinien niepokoić nas najbardziej, lecz kondycja układu krążenia i incydenty sercowo-naczyniowe (ostre), to bowiem choroby kardiologiczne wiodą niechlubny prym wśród przyczyn zgonów. Szczególnie groźny jest zawał serca.

Czy jest zawał serca ?

Zawał to nagłe zatrzymanie lub znaczne ograniczenie dopływu krwi do części mięśnia sercowego, co wymaga natychmiastowej interwencji medycznej. Czas jest kluczowy. Jeśli niedokrwienie trwa zbyt długo dochodzi do nieodwracalnego uszkodzenia (martwicy) części serca.

Jak rozpoznaje się zawał serca ?

Człowiek doświadczający nagłego, silnego bólu, ucisku lub pieczenia w klatce piersiowej, szczególnie gdy jest to ból promieniujący i pojawiają się duszności, silny lęk, winien być natychmiast diagnozowany w kierunku zawału serca.  Zawał rozpoznaje się łącząc objawy kliniczne (ww.) oraz rozpoznane nieprawidłowości w EKG, a także nieprawidłowości w zakresie biomarkerów we krwi (troponiny).

Jaka jest rola lekarza i szybkiego rozpoznania zawału serca ?

Lekarz, szczególnie w warunkach pozaszpitalnych, ambulatoryjnych, rozpoznając albo zakładając, iż pacjent przechodzi zawał serca, winien natychmiast zorganizować transport medyczny pacjenta do ośrodka intensywnej opieki kardiologicznej z dyżurem hemodynamicznym. Zatem należy zgłosić zdarzenie dyspozytorowi numeru 112 przekazując istotne dane dotyczące stanu pacjenta i kierunku postępowania z nim. Nadto winien próbować zabezpieczyć pacjenta farmakologicznie (np. podając klopidogrel).

Zdarza się, że lekarz dopuszcza się błędu w rozpoznaniu zawału, zwłaszcza gdy nieprawidłowo interpretuje zapis EKG. Opóźnione rozpoznanie może prowadzić do znacznej martwicy mięśnia sercowego i niepełnosprawności, a niekiedy śmierci.

Rzeczywisty przypadek – błąd medyczny - fakty podstawowe

Do kobiety skarżącej się na ból w klatce piersiowej, wezwano zespół ratownictwa medycznego (potocznie „pogotowie”). Po przeprowadzonym badaniu rozpoznano nerwicę wegetatywną i pozostawiono pacjentkę w domu. Gdy stan zdrowia nie uległ poprawie po około godzinie ponownie wezwano pogotowie. Tym razem lekarz stwierdził zgon.

Postępowanie sądowe – proces cywilny dotyczący błędu medycznego

Powódka wytoczyła powództwo o zapłatę zadośćuczynienia za krzywdę doznaną w zw. ze śmiercią córki – osoby najbliższej. Jako błąd medyczny wskazała błędne rozpoznanie na skutek błędnie zinterpretowanego zapisu EKG.

Kluczowy dowód

W tej sprawie, podobnie jak generalnie w sprawach o błąd medyczny, kluczową rolę odegrała opinia biegłego.

Stwierdzała ona, że zapis EKG wskazywał na ostry zespół wieńcowy – zawał serca ściany przedniej.

Jakie postępowanie należało wdrożyć

W przypadku ostrego zawału serca rudymentarną zasadą działania jest szybkie przekazanie chorego do ośrodka intensywnej opieki kardiologicznej z dyżurem hemodynamicznym. Szacuje się, że około 25 % zgonów w ostrym zawale mięśnia sercowego ma miejsce w okresie przedszpitalnym. W postępowaniu przedszpitalnym ważną rolę odgrywa szybkie podanie leków przeciwpłytkowych: aspiryny i klopidogrelu w dawkach nasycających – zachowanie takie może nawet przywrócić drożność „zatkanego” naczynia.

Co wykazało badanie sekcyjne ?

Po badaniu sekcyjnym ustalono, że przyczyną śmierci było zachłyśnięcie. Co to ma wspólnego z zawałem ? Otóż należy zakładać, że w przypadku ostrego zawału serca może dojść do utraty przytomności i zachłyśnięcia, a w konsekwencji do zgonu.

Co szczególnie ciekawe – w badaniu sekcyjnym nie uwidoczniono zmian wskazujących na zawał serca.

Jaka mogła być przyczyna nierozpoznania zawału serca w badaniu sekcyjnym i dlaczego nie obala to twierdzenia o błędzie medycznym ?

We wczesnym okresie zawału serca, podczas powstawania skrzepliny, może nie dochodzić do martwicy tkanek. Do zgonu może dojść nie dlatego, że cały lub w części obszar serca uległ martwicy, lecz dlatego, że dochodzi do formowania się skrzepliny zamykającej światło naczynia wieńcowego, tzw. naczynia dozawałowego. Prowadzi to do niestabilności niedokrwionego obszaru, co z kolei wywołuje zaburzenie rytmu groźne dla życia, które są najczęstszą przyczyną zatrzymania krążenia we wczesnych godzinach zawału. Dlatego mogło to nie być uwidocznione w sekcji.

Zatem wczesna faza zawału serca często nie pozostawia po sobie uchwytnej martwicy, a zgon wynika głównie z arytmii wywołanej niestabilnym niedokrwieniem.

Jakie było roszczenie powódki w związku popełnionym medycznym błędem diagnostycznym ?

Matka zmarłej pacjentki zażądała zasądzenia na jej rzecz kwoty 76 000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę po śmierci córki.

Jak rozstrzygnął sprawę sąd ?

Sąd uznał, że doszło do zawinionego błędu medycznego - nie rozpoznano świeżego zawału ściany przedniej. W konsekwencji błędnego rozpoznania stanu zdrowia chorej doszło do opóźnienia w udzieleniu pomocy i zgonu córki powódki. Co prawda objawy jakie towarzyszyły pacjentce mogły być poczytywane za objawy nerwicy wegetatywnej, jednakże przeprowadzone w trakcie interwencji badanie EKG wskazywało zawał mięśnia sercowego. W takich okolicznościach pacjent wymaga natychmiastowego transportu do szpitala i hospitalizacji, czego nie uczyniono. W wyniku zatrzymania krążenia mogło dojść do zachłyśnięcia się przez zmarłą treścią żołądka, co było bezpośrednią przyczyną zgonu.

Sąd ostatecznie zasądził na rzecz matki pacjentki (powódki) kwotę 60 000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną przez nią krzywdę polegającą na śmierci córki.

Czego uczy nas to rozstrzygnięcie ?

Otóż przede wszystkim tego ,że szybka diagnostyka, jeżeli chodzi o incydenty kardiologiczne, w tym zawał serca, ma znaczenie kluczowe; po drugie, że zaniedbania w tym zakresie mogą być podstawą roszczeń w procesach o błąd medyczny, po trzecie warto mieć przygotowanie do tego procesu w postaci wstępnych analiz kardiologicznych, które mogą posłużyć za punkt wyjścia do oszacowania szans powodzenia w sporze przedsądowym lub sądowym. Możemy w tym Państwu pomóc i Państwa reprezentować.

Czytaj więcej:

Mariam Ghafoor, Maria Kamal, Urooba Nadeem, Aliya N Husain - Educational Case: Myocardial Infarction: Histopathology and Timing of Changes - https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7750744/

Silvia Damiana Visona,Donatella Benati, Maria Cristina Monti, Mirco Galie, Luisa Andrello, Andrea Frontini, Antonio Osculati - Diagnosis of sudden cardiac death due to early myocardial ischemia: An ultrastructural and immunohistochemical study - https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6038110/